NOVECENTO ***
Vijf uur en zeventien minuten! Zo lang duurt Novecento. Een daarin zich herhalend onderwerp: het onvermogen van de vileine Regina om klaar te komen.
Op een gegeven moment zegt Robert de Niro, die in de rol van Alfredo ook een poging waagt: ‘Zelfs een olifant kan jou niet klaar krijgen’.
En dat is precies hetzelfde gevoel dat je krijgt tijdens de film: hoe lang-ie ook duurt, het gaat nooit iets worden.
Maar wat is dit eigenlijk?! Ik zou op de site toch geen FilmTips meer opnemen van minder dan vier sterren? Inderdaad. Het is dan ook geen tip, maar een post over een film. Want wel is die het bespreken waard, zeker nu.
Bij Turijn, 22-05-2018
Een halve eeuw oud is-ie, Novecento, uit ’76. Velen zullen ernaartoe trekken uit nostalgie. Wij ook, al vraag ik me nu af óf ik ‘m destijds wel heb gezien, of anders iets zwaar ingekorts, dat wat de film ernstig nodig heeft. Al kan ook de schaar het geheel niet redden, ondanks de internationale sterrencast waaronder Gérard Depardieu en Donald Sutherland op z’n aller’beminnelijkst’. Zelfs het overacteren van die laatste, hoewel memorabel onderhoudend, kan ook de kijker niet brengen tot een hoogtepunt.
Aan het eind denk je: ‘Een pittoreske propagandafilm, veel meer is het niet’. En dat met een kanon als De Niro, in hetzelfde jaar 1976 ook te zien in zoiets totaal verschillends als het wél geweldige Taxi Driver. Ruim drie uur korter. In de beperking…
Misschien komt het ook omdat De Niro niet voor niets Robert is en niet Roberto. Hoewel van Italiaanse afkomst komt hij meer tot zijn recht in een Amerikaanse setting. Daarbij komt ook nog eens dat al die buitenlandse sterren in de originele, Italiaanse film zijn nagesynchroniseerd door Italiaanse stemacteurs. In de Engelstalige versie worden wél de stemmen van de Engelstalige acteurs gebruikt, maar die passen dan weer niet bij wat hun monden doen. Kortom, de keuze voor bekende acteurs van her en der mocht dan commercieel een goed idee zijn, niet voor het resultaat. Liever een echte Italiaanse film.
Maar de eventuele waarde van deze productie, die buiten Italië ook wel door het leven gaat als ‘1900’, is wat die ons in 2026 te vertellen heeft. Novecento bestrijkt onder meer de tijd van het fascisme, vooral aanschouwelijk gemaakt door ‘zwarthemden’ die het steeds meer voor het zeggen krijgen.
In eerste instantie kan je geneigd zijn te denken dat de waarschuwende waarde daarvan beperkt is, doordat het karikaturale in de film de kijker niet overtuigt van een werkelijk gevaar dat ook ons zou kunnen treffen.
Maar levendig, als de dag van gisteren, staat me nog voor ogen het relaas van onze Romeinse hospita, die Mussolini in levende lijve in actie had gezien. Nog nagloeiend van bewondering sprak ze over de man die, ‘met één hand in zijn zij’, de menigte toesprak, uit het hoofd. ‘Niet vanaf een blaadje, zoals de politici van nu’. Ook zij zette daarbij een hand in haar zij. Op ons mag Benito dan bespottelijk overkomen, vooral achteraf, destijds volgden de Italianen hem massaal.
Wanneer je (als land) sterk bent
Geliefd bij je vrienden
En gevreesd door de vijand
Uit een toespraak door Benito Mussolini. Rome, 26-03-1939
Zelf was ik getuige van het tijdperk Berlusconi. Ook die maakte op veel buitenlanders op zijn best een operette-indruk, maar ook hij palmde de mensen in. Een man die door zijn rijkdom weinig gemeen had met zijn kiezers, maar hen wel het gevoel gaf aan hun kant te staan, strijdend tegen ‘de elite’. Een fenomeen dat later onder meer aan de andere kant van de oceaan navolging kreeg. Alsof wat in Italië gebeurt een grensoverschrijdende, voorspellende waarde heeft.
Op dit moment heeft de Italiaanse Republiek voor het eerst een premier van neofascistische signatuur. De fascistische vlam in het huidige logo van haar partij is nog dezelfde als die van toen.
Vlakbij de façade hierboven.
Vooralsnog houdt de premier zich althans richting Europa nog gedeisd, wellicht niet weinig geïnspireerd door een nog uitpuilende, speciale ruif in Brussel. Maar wat als die ruif, waarvan Italië het meest profiteert, leeg raakt?
We zullen zien. Vriend en vijand zijn het erover eens dat ze slim is. Het gaat echter niet alleen om haar, of om een nieuw soort oversized Benito in Het Witte Huis.
Wat beweegt er zoal ‘onder’ hen?
TERZIJDE
– Trouwens
Ook Churchill was aanvankelijk positief over Mussolini.
– Die derde Novecento-ster
is voor de moeite.
– Snoeiwerk
Speciaal voor de Amerikaanse markt werd een gekuiste versie gesneden, ruim een uur korter.
Was dat dan de film die ik eerder zag?
– Een commentaar op het internet
“I watched it with my cat, Mr. Kato. We didn’t talk for weeks after that”.